حمزه لو: مجوز باید نقطه آغاز توسعه یک شرکت باشد نه مقصد نهایی آن

با رئیس هیأت‌مدیره شرکت مدبران که در نمایشگاه الکامپ ۱۴۰۵ در غرفه پاویون کمیسیون تولید واقع در سالن ۴۴ مستقر است، گفت‌وگویی کوتاه داشتیم؛ درباره صنعت افتا، از مجوزمحوری تا توسعه، سرمایه گذاری و تاب‌آوری.

به گزارش افتانا، شرکت مدبران فناوری پاسارگاد امسال با حضور در الکامپ و با هدف هم‌افزایی بیشتر میان فعالان صنعت، در پاویون تولیدکنندگان افتا و فناوری اطلاعات در سالن خلیج فارس حضور یافته است. به همین بهانه با هدا حمزه‌لو، رئیس هیأت‌مدیره این شرکت درباره وضعیت صنعت افتا، چالش‌های پیش روی شرکت‌های این حوزه و ضرورت تدوین یک مسیر مشخص برای توسعه این صنعت گفت‌وگو کردیم.

به نظر شما مهم ترین مسئله‌ای که امروز در صنعت افتا باید درباره آن صحبت کنیم، چیست؟
امنیت سایبری امروز دیگر صرفا یک موضوع فنی نیست و مستقیما با امنیت اقتصادی، تداوم فعالیت صنایع و تاب‌آوری زیرساخت‌های کشور ارتباط دارد. به همین دلیل فکر می‌کنم در کنار بحث‌های مربوط به نظارت و مجوز، باید یک سوال مهم‌تر را هم مطرح کنیم: برنامه ما برای توسعه صنعت افتا چیست؟ واقعیت این است که طی سال های اخیر بخش قابل توجهی از دغدغه شرکت‌های فعال این حوزه به دریافت و تمدید مجوز، تعدد مراجع، تغییر ضوابط و فرایندهای ارزیابی اختصاص یافته است. طبیعتا در حوزه حساسی مانند امنیت سایبری، نظارت و ارزیابی ضروری است، اما مجوز باید نقطه آغاز توسعه یک شرکت باشد، نه مقصد نهایی آن. وقتی بخش قابل توجهی از زمان و منابع شرکت‌ها صرف این فرایندها می‌شود، ظرفیتی که باید صرف تحقیق و توسعه، ارتقای محصول و پاسخ به تهدیدات جدید شود، از مسیر اصلی خود خارج می‌شود.

سوال مهم این است که بعد از دریافت مجوز چه اتفاقی می‌افتد؟ شرکتی که برای توسعه محصول سرمایه‌گذاری کرده، نیروی متخصص جذب کرده و مراحل ارزیابی را پشت سر گذاشته است، برای ورود به پروژه‌های واقعی، ایجاد بازار و توسعه نسل بعدی فناوری چه مسیری پیش رو دارد؟

به اعتقاد شما پس از دریافت مجوز، چه مسیری باید برای شرکت‌های فعال این حوزه وجود داشته باشد؟
محصول توانمندی که ارزیابی شده باید امکان ورود به پروژه‌های پایلوت، ایجاد سابقه عملیاتی، توسعه بازار و جذب سرمایه برای نسل‌های بعدی محصول را پیدا کند. دریافت مجوز باید آغاز ورود جدی محصول به بازار و مسیر توسعه آن باشد.
در کنار آن، ثبات و قابلیت پیش‌بینی در سیاست‌گذاری اهمیت زیادی دارد. وقتی یک شرکت بر اساس ضوابط مشخص، فرایندهای ارزیابی را طی می‌کند و مجوز دریافت می‌کند، طبیعی است که بر مبنای همان چارچوب برای آینده کسب‌و‌کار، نیروی انسانی، توسعه محصول و بازار خود برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری کند.

به همین دلیل، شرایط و الزاماتی که می‌توانند در ادامه بر فعالیت شرکت یا اعتبار مجوز اثرگذار باشند، بهتر است از ابتدا روشن و قابل پیش‌بینی باشند. اگر الزامات جدیدی به دلیل تغییر شرایط یا ملاحظات امنیتی ایجاد می‌شود، نحوه اعمال آنها و فرصت تطبیق نیز باید مشخص باشد. فعال اقتصادی باید از ابتدا بداند قواعد فعالیت چیست و بر همان اساس برای آینده سرمایه‌گذاری کند.

این ثبات برای مشتری نیز مهم است، چون سازمانی که یک محصول یا خدمت امنیتی را انتخاب می‌کند، برای چند سال روی استمرار، پشتیبانی و توسعه آن حساب می‌کند.

با توجه به محدودیت‌های بین‌المللی، جایگاه ارتباط با فناوری و شرکت‌های خارجی را در این مسیر چگونه می‌بینید؟
به نظرم باید از ظرفیت شرکت‌هایی که توانسته‌اند ارتباط حرفه‌ای و قانونی با زنجیره جهانی فناوری ایجاد کنند استفاده کنیم. بخش‌های مختلف زنجیره فناوری امنیت سایبری، از تجهیزات و قطعات تا دانش فنی و خدمات تخصصی، در سطح بین‌المللی توزیع شده است.

در شرایط محدودیت‌های اقتصادی و بین‌المللی، ایجاد و حفظ مسیرهای حرفه‌ای ارتباط با سازندگان، تامین‌کنندگان و صاحبان فناوری ساده نیست و گاهی نتیجه سال‌ها فعالیت و اعتمادسازی است. این ظرفیت را باید بخشی از توان صنعت کشور دید و از آن برای دسترسی به فناوری روز، تامین نیازهای تخصصی، انتقال دانش و افزایش تاب‌آوری استفاده کرد. در شرایط بحرانی یا اختلال در زنجیره تامین نیز وجود چنین مسیرهای حرفه‌ای و قانونی می‌تواند برای کشور ارزشمند باشد.
این نگاه تعارضی با توسعه تولید داخلی ندارد. راهبرد درست، توسعه حداکثری توان داخلی در کنار استفاده هوشمندانه از ظرفیت فناوری جهانی است. تولیدکننده ایرانی برای رشد باید فناوری روز را بشناسد، محصول خود را با نمونه‌های بین‌المللی مقایسه کند و به سطح رقابت‌پذیری برسد. برای این هدف، دسترسی حرفه‌ای و قانونی به منابع فناوری خارجی، دانش فنی، تجهیزات و قطعات تخصصی و تعامل با سازندگان و صاحبان فناوری نیز ضروری است.

اگر بخواهید چند اقدام مشخص برای توسعه صنعت افتا پیشنهاد کنید، اولویت شما چیست؟
اول، به یک نقشه راه مشخص سه تا پنج ساله برای توسعه صنعت افتا نیاز داریم که اولویت‌های فناوری و نیازهای راهبردی کشور را روشن کند. با مشخص بودن این مسیر، شرکت‌ها و سرمایه‌گذاران می‌دانند در چه حوزه‌هایی سرمایه‌گذاری کنند و منابع تحقیق و توسعه را به کدام سمت ببرند تا سرمایه‌گذاری‌ها به سمت نیازهای واقعی و فناوری‌های اولویت‌دار کشور هدایت شود.

دوم، باید برای «پس از مجوز» برنامه داشته باشیم. محصول ارزیابی شده باید مسیر مشخصی برای ورود به پروژه های واقعی، ایجاد سابقه عملیاتی و توسعه بازار داشته باشد. در کنار آن، شرایط و ملاحظات مرتبط با مجوز نیز باید از ابتدا شفاف، باثبات و قابل پیش‌بینی باشد تا شرکت بتواند با اطمینان برای توسعه محصول، سرمایه‌گذاری و آینده کسب‌و‌کار خود برنامه‌ریزی کند.

سوم، سازوکار حمایت و سرمایه‌گذاری در فناوری‌های اولویت‌دار باید سریع و متناسب با تحولات این حوزه باشد. فناوری و تهدیدات سایبری منتظر فرایندهای طولانی نمی‌مانند و تاخیر در تخصیص منابع می‌تواند به معنای از دست رفتن فرصت باشد.

درنهایت باید تعریف‌مان از حمایت از صنعت افتا را گسترده‌تر کنیم. حمایت فقط صدور مجوز یا ایجاد اولویت برای خرید محصول داخلی نیست. حمایت یعنی ایجاد محیطی که شرکت توانمند بتواند محصولش را توسعه دهد، نیروی متخصص‌اش را حفظ کند، بازار واقعی داشته باشد، به فناوری روز دسترسی پیدا کند و از ظرفیت‌های داخلی و بین‌المللی برای افزایش توان رقابتی خود استفاده کند.

هدف نهایی نباید افزایش تعداد مجوزها باشد. هدف باید افزایش تعداد شرکت های امنیتی توانمند، پایدار، نوآور و رقابت‌پذیر باشد.

شاید بهترین معیار برای سنجش هر تصمیم در این حوزه یک سوال باشد: این تصمیم چقدر به افزایش توان و تاب‌آوری سایبری کشور کمک می‌کند؟