رئیس مرکز آمار خبر داد: تقویم انتشار آمارهای اقتصاد دیجیتال نهایی شد

رئیس مرکز آمار ایران از نهایی‌شدن گزارش سنجش آماری اقتصاد دیجیتال و آماده‌سازی آن برای انتشار طی روزهای آینده خبر داد و گفت که با اجرای طرح آماری سراسری و استفاده از داده‌های ثبتی دستگاه‌ها، محاسبه سهم این بخش مطابق تکالیف قانونی به سرانجام رسیده است.

به گزارش افتانا، غلامرضا گودرزی، رئیس مرکز آمار ایران در نشست خبری «همگرایی در اقتصاد دیجیتال، از سنجش تا ارزیابی آثار» با اشاره به روند اجرای این مأموریت از زمان ابلاغ به مرکز آمار اظهار داشت: بلافاصله پس از ابلاغ مأموریت، کارگروه ویژه‌ای با مشارکت کارشناسان مرکز آمار، پژوهشکده آمار، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، وزارت صنعت، معدن و تجارت، صاحب‌نظران دانشگاهی، تشکل‌ها و بازیگران اصلی این حوزه تشکیل شد.

وی با تاکید بر حساسیت و پیچیدگی تدوین متدولوژی سنجش افزود: همه تمرکز مرکز آمار بر این قرار گرفت که نظام‌نامه سنجش بر پایه اصول علمی، آخرین یافته‌های روز و با اجماع کارشناسی تدوین شود تا توانایی اندازه‌گیری دقیق متغیرها را در سطوح مختلف داشته باشد. در این مسیر از نظرات تخصصی اساتید و صاحب‌نظران از جمله آقای دکتر تیزساز نیز بهره‌مند شدیم.

رئیس مرکز آمار ایران با اشاره به رویکرد تحولی این مرکز در استفاده از آمارهای مدرن تصریح کرد: پس از تصویب نهایی نظام‌نامه، فرایند سنجش بر پایه دو گام اصلی آغاز شد؛ نخست رویکرد ثبتی‌مبنا بود که متناسب با راهبرد کلان مرکز آمار در حرکت به سمت سامانه‌های ثبت‌پایه انجام گرفت و خوشبختانه با همکاری تشکل‌ها، تعاونی‌ها و دو وزارتخانه ذی‌ربط، داده‌های ثبتی لازم در اختیار قرار گرفت. در گام دوم، یک طرح آمارگیری میدانی در سراسر کشور اجرا شد و بر اساس زمان‌بندی مدون توانستیم سهم مورد نظر را با دقت بالا محاسبه کنیم. پس از برگزاری جلسات راستی‌آزمایی و اطمینان از نتایج، گزارش نهایی آماده شده و جزئیات آن به‌زودی منتشر خواهد شد.

گودرزی اظهار داشت: ۵۹ درصد اقتصاد دیجیتال کشور در تهران متمرکز است و پس از آن استان‌های اصفهان، خراسان رضوی، آذربایجان شرقی و البرز قرار دارند. سهم اقتصاد دیجیتال در سال ۱۴۰۲، ۵.۴ درصد و در سال ۱۴۰۳، ۷.۱ درصد بوده است و سهم سال ۱۴۰۴ نیز در ماه‌های آینده و پس از تکمیل فرآیند مربوط اعلام خواهد شد.

گودرزی از انتشار عمومی این گزارش تفصیلی خبر داد و گفت: این گزارش به‌زودی در درگاه رسمی مرکز آمار ایران قرار خواهد گرفت. این سند حاوی جزئیات تفکیکی بسیار ارزنده‌ای است که می‌تواند دستمایه ارزشمندی برای پژوهشگران، رسانه‌ها و مدیران باشد. از همه صاحب‌نظران و فعالان این حوزه دعوت می‌کنیم ضمن بررسی موشکافانه این گزارش، نظرات و بازخوردهای خود را برای ارتقای هرچه بیشتر سامانه‌های آماری با ما در میان بگذارند.

گودرزی، با اشاره به بارگذاری گزارش جامع آماری این حوزه اظهار داشت: این گزارش تفصیلی طی ساعات آینده به‌طور کامل روی درگاه رسمی مرکز آمار ایران قرار خواهد گرفت. علت تأخیر کوتاهی هم که در بارگذاری رخ داد، هماهنگی‌های لازم بود تا انتشار رسمی پس از این جلسه مشترک صورت گیرد.

وی در تشریح الزامات زمانی تولید آمارهای تخصصی توضیح داد: بخشی از آمارهایی که مرکز آمار تولید می‌کند، اصطلاحاً وابسته به «تاریخ انتشار» داده‌های پایه هستند؛ به این معنا که داده‌های اولیه باید ابتدا در سایر بخش‌ها و دستگاه‌ها تولید و تجمیع شود تا پس از دریافت، فرایند پالایش، سنجش و محاسبات آماری روی آن‌ها آغاز گردد. به‌طور مشخص در طرح سنجش «اقتصاد رقومی (دیجیتال)»، بخشی از اطلاعات کلیدی، متکی به صورت‌های مالی شرکت‌ها و فعالان این عرصه است. طبیعتاً صورت‌های مالی هر سال پس از برگزاری مجامع در سال بعد قطعیت می‌یابد؛ با این حال با همکاری بسیار مؤثری که میان دو مجموعه، وزارت ارتباطات و به‌ویژه خودِ بخش خصوصی شکل گرفت، توجیه شد که این آمارها در درجه اول به خود فعالان اقتصادی کمک می‌کند و آن‌ها نیز در ارائه داده‌ها مساعدت ویژه‌ای داشتند.

احسان چیت‌ساز، معاون توسعه اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات، نیز با تأکید بر ضرورت سیاست‌سنجی در اقتصاد دیجیتال گفت: صرف افزایش سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی نمی‌تواند معیار کافی برای ارزیابی عملکرد سیاست‌های این حوزه باشد و باید مشخص شود هر سیاست برای چه گروهی، با چه هزینه‌ای و تا چه اندازه‌ای اثرگذار بوده است.

وی با اشاره به اینکه توجه در حوزه اقتصاد دیجیتال معمولاً به زیرساخت‌ها، سرمایه‌گذاری، کسب‌وکارهای نوآور و خدمات هوشمند معطوف است، گفت: پرسش اساسی این است که چگونه می‌توان تشخیص داد دستاوردهای به‌دست‌آمده نتیجه سیاست‌گذاری‌های مستمر بوده یا متغیرهای دیگری در ایجاد آن نقش داشته‌اند. برای مثال زمانی شاهد توسعه هستیم اما وقتی دقیق می‌شویم می‌بینیم که توسعه اقتصاد دیجیتال اتفاقا بی‌ربط از میزان حمایت‌های مالی بوده که توسط دولت در لایه دوم اقتصاد دیجیتال اتفاق افتاده و عملا رشد اقتصاد دیجیتال ناشی از توسعه پنهان و ایجاد نهادهای سرمایه‌گذاری اتفاقا خصوصی بوده و مجموعه اثر مداخلات دولتی به مراتب در این موضوع کمتر بوده است.

معاون توسعه اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات از همکاری با مرکز آمار ایران برای به‌روزرسانی سال پایه اندازه‌گیری اقتصاد دیجیتال خبر داد و گفت: هدف این همکاری، دستیابی به داده‌های دقیق‌تر برای اصلاح سیاست‌ها و مداخلات حاکمیتی است. مرکز آمار ایران موظف است داده‌های خام و پنهان شرکت‌ها را در اختیار پژوهشگران و رسانه‌ها قرار دهد تا امکان دستیابی به سنجه‌های دقیق‌تر فراهم شود. باید از روش‌های برآوردی به سمت روش‌های اندازه‌گیری حرکت کنیم و با استفاده از سازوکارهای مختلف، اعتبارسنجی و تطبیق متقاطع داده‌ها را انجام دهیم تا کیفیت داده‌های مورد استفاده افزایش یابد. وزارت ارتباطات می‌خواهد با استفاده از این روش‌ها مشخص کند پوشش ارتباطی چه نقشی در ایجاد عدالت ارتباطی و رونق اقتصاد دیجیتال داشته است و چند بنگاه اقتصادی از خدمات دیجیتال بهره می‌برند.

وی بر ضرورت بررسی اثر توسعه فین‌تک‌ها و فناوری بر هزینه‌های فعالیت اقتصادی تأکید کرد و گفت: «باید مشخص شود آیا توسعه این حوزه‌ها به کاهش هزینه‌های فعالیت اقتصادی و ایجاد عدالت بیشتر منجر شده است یا خیر. یکی دیگر از موضوعاتی که باید مورد ارزیابی قرار گیرد، تأثیر آموزش‌های ارائه‌شده بر بازار کار است. باید مشخص شود آموزش‌های داده‌شده تا چه اندازه به اشتغال پایدار و افزایش بهره‌وری در بنگاه‌ها منجر شده‌اند.

معاون توسعه اقتصاد دیجیتال وزارت ارتباطات، با اشاره به گزارش اخیر مرکز آمار درباره سهم ۷.۱۴ درصدی اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی گفت: این رقم مربوط به دوره پایانی دولت گذشته تا ابتدای سال ۱۴۰۳ است و ابراز امیدواری کرد با وجود اختلالات، چالش‌ها و محدودیت‌های موجود، سهم اقتصاد دیجیتال تا سال پایانی برنامه هفتم به هدف تعیین‌شده برسد. اگرچه مجموع اقتصاد دیجیتال رشد داشته، اما هسته زیرساختی همپای لایه‌های بهره‌برداری و خدمات رشد نکرده است که این امر نشان‌دهنده عقب‌ماندگی سرمایه‌گذاری در بخش هسته است.ا دامه این روند شبکه ارتباطی کشور را به سمت اشباع می‌برد که مستقیماً بر کیفیت دسترسی کاربران تأثیر منفی خواهد داشت. بر اساس آمارها، نزدیک به ۵۹ درصد از اقتصاد دیجیتال کشور در تهران مستقر است و استان‌های خراسان رضوی، اصفهان، آذربایجان شرقی و البرز در رتبه‌های بعدی قرار دارند. محاسبات نشان می‌دهد سرعت رشد سهم اقتصاد دیجیتال در استان‌های انتهای جدول طی سال‌های اخیر بیشتر از استان‌های بالای جدول بوده که این امر حاصل توسعه دسترسی و عدالت ارتباطی است.