سرنوشت «کارپوشه اقتصادی ایرانیان» به کجا رسید؟

حدود یک سال از ابلاغیه مهم مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، به سید علی مدنی‌زاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی، در خصوص راه‌اندازی «کارپوشه اقتصادی ایرانیان» و اصلاح ساختار مالیاتی و رفاهی کشور می‌گذرد.

به گزارش افتانا، این سند که در ۱۶ شهریور ۱۴۰۴ صادر شد، نقشه راه دولت چهاردهم را برای یکپارچه‌سازی داده‌های رفاهی و مالیاتی، برقراری عدالت در توزیع یارانه‌ها و هوشمندسازی نظام مالیاتی بر اساس ظرفیت‌های ماده ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم ترسیم کرد.

اکنون با گذشت حدود یک سال از صدور این ابلاغیه، بازخوانی تکالیف، زمان‌بندی‌های تعیین‌شده و میزان تحقق اهداف این ابرپروژه حکمرانی داده، فرصت مناسبی برای ارزیابی و مطالبه‌گری رسانه‌ای فراهم می‌سازد.

اهداف کلان دستور رئیس‌جمهور
رئیس‌جمهور در این ابلاغیه بر تحقق سه محور اساسی زیر تأکید کرده بود:
عدالت یارانه‌ای و حذف انحراف منابع: اتصال نظام مالیاتی به نظام رفاهی تا خطای شناسایی نیازمندان واقعی به حداقل رسیده و اعطای یارانه به افراد غیرمستحق متوقف شود.
مالیات‌ستانی هوشمند و اعتبارسنجی: بهره‌گیری از داده‌های یکپارچه برای اعتبارسنجی اشخاص، اعطای تسهیلات بانکی و سطح‌بندی خدمات عمومی.
تسهیل تعامل مردم با دولت: جلوگیری از الزام شهروندان به ثبت و اظهار چندباره اطلاعات در دستگاه‌های مختلف.

جدول زمانی تکالیف؛ وعده‌هایی که مهلت مقرر آن‌ها سپری شده است
بررسی دقیق متن سند نشان می‌دهد که برای بخش‌های مختلف این طرح، ضرب‌الاجل‌های زمانی مشخصی تعیین شده بود که همگی آنها تاکنون سپری شده‌اند:

پرسش‌ها
با توجه به گذشت یک سال از صدور این فرمان اجرایی، افکار عمومی و رسانه‌ها منتظر پاسخگویی مسئولان درباره خروجی این طرح هستند:
میزان تمکین دستگاه‌ها در اشتراک‌گذاری داده‌ها: طبق سند، کلیه دستگاه‌های اجرایی موظف به ارائه دسترسی درون‌سیستمی داده‌ها به پایگاه اطلاعاتی مالیاتی بوده‌اند. آیا مقاومت دستگاهی در به اشتراک‌گذاری داده‌های اشخاص شکسته شده است؟
ارزیابی نتایج اجرای پایلوت استانی: طبق دستور، طرح خوداظهاری بایستی در دو استان کشور اجرا می‌شد. چالش‌ها، دستاوردها و میزان مشارکت مردم در این فاز آزمایشی چه بوده است؟
صیانت از محرمانگی و امنیت داده‌ها: در دستور رئیس‌جمهور صراحتاً بر رعایت محرمانگی و محدودسازی دسترسی هر دستگاه بر اساس نیاز قانونی تأکید شده است. تدابیر امنیتی اتخاذشده برای حفاظت از داده‌های مالی و رفاهی میلیون‌ها ایرانی تا چه حد موفق بوده است؟
تسهیل فرایندها برای اقشار فاقد دسترسی دیجیتال: پیش‌بینی روش‌های جایگزین غیرسیستمی برای ثبت خوداظهاری افرادی که دسترسی دیجیتال ندارند، یکی از الزامات ابلاغیه بوده است. این سازوکارها تا چه میزان در عمل پیاده‌سازی شده‌اند؟

ابلاغیه شهریور ۱۴۰۴ مسعود پزشکیان، یک نقطه عطف در حرکت به سمت حکمرانی مبتنی بر داده و یکپارچه‌سازی سامانه‌های مالیاتی و رفاهی کشور محسوب می‌شود. حال با گذشت یک سال از این دستور، زمان آن فرا رسیده است که وزارت امور اقتصادی و دارایی و سایر متولیان، گزارش شفافی از میزان پیشرفت، خروجی فاز آزمایشی و زمان راه‌اندازی کامل «کارپوشه اقتصادی ایرانیان» به رسانه‌ها و مردم ارائه دهند.